Oud én gelukkig worden in een wereld waarbij steeds meer onzekerheid lijkt te bestaan over ons pensioen, dat is het thema van ons magazine Q3 2010 (vrijdag 3 september bij NRC Next). Q3 is de nieuwste uitgave van ons kwartaalblad over de wereld van de financiële dienstverlening en de toekomst. Dit keer dus over pensioenen. Vooral gericht op jongere lezers, voor wie nadenken over later, zeker in combinatie met pensioen, meestal nog geen vanzelfsprekende zaak is.
Want ‘Jongeren besteden hun geld nu, en niet aan onzekere pensioenen voor later,’ stelde hoogleraar Annemieke Roobeek pas nog tijdens het in april gehouden Delta Lloyd congres Pensioenvisie 2010
. In haar bijdrage benadrukte ze nog eens dat het belangrijk is om voor nieuwe generaties andere kaders te ontwikkelen. Ook als het gaat om pensioenen moet je als pensioenaanbieder er voor zorgen dat de huidige jonge generaties meer variatie tegemoet kunnen zien. Variatie die past bij de manier waarop ze nu leven; multicultureel, bereisd, online, innovatief, jobhoppend, netwerkend en vrijheidslievend. Dat zijn volgens Roobeek (geïnterviewd in de vorige Q de kenmerken van de nieuwe generatie. En de manier waarop deze generatie straks haar oude dag gaat invullen, zal dat ongetwijfeld weerspiegelen.
In zijn voorwoord in Q3 2010 stipt Emiel Roozen, zelf 42 en sinds mei lid van de Raad van Bestuur van Delta Lloyd Groep, precies dit aan. Juist nu verandert ons paternalistische oude pensioenstelsel om ruimte te maken voor die individuele keuzes waar Roobeek op doelt. De jongeren van vandaag hebben dus de kans om de toekomst naar eigen inzicht te regelen.
Wij hopen met deze uitgave van Q, die ook als bijlage meegaat met NRC Next, inspiratie te bieden om over die toekomst na te denken. Met onder meer verrassende verhalen over geluk en ouder worden, met inzicht biedende artikelen over ons pensioenstelsel, en met mooie gesprekken over keuzes maken nu en later, tussen twee generaties; kunstenaars, politici en ondernemers. Maar ook met een handige crash cursus pensioenplanning. Die eventueel nog een vervolg kan krijgen in een persoonlijke date na de zomervakantie, als we een dag Speeddates Pensioenen organiseren (zie daarvoor het magazine op pag. 40).
Q3 2010 is ook hier volledig door te bladeren en te lezen. Wie toch liever een papieren exemplaar heeft en geen NRC Next leest, kan een het magazine aanvragen bij cc@deltalloyd.nl.
Met de publicatie op 29 juni jl. van het rapport van de commissie Onderzoek DSB Bank, onder voorzitterschap van professor Michiel Scheltema, kwam ook de kwestie Lakeman weer in beeld. Lakeman, voorzitter van de Stichting Hypotheekleed, riep indertijd DSB-spaarders op hun geld weg te halen. In hoeverre heeft die oproep bijgedragen aan de ondergang van het imperium van Dirk Scheringa? Niet veel, volgens Scheltema, want de bank stond al op instorten, maar evengoed vindt hij dat dergelijke oproepen vanwege de verregaande impact strafbaar zouden moeten worden.
Spaarders die allemaal tegelijk hun geld weghalen veroorzaken de ondergang van een bank en consumenten worden daar uiteindelijk ook zelf de dupe van. Maar de consumentenmacht van weggaan bij een bank valt ook wel slimmer in te zetten, zoals de liberale Adriana Huffington van de gezaghebbende Amerikaanse opinie-website The Huffington Post laat zien. Diep teleurgesteld dat de Amerikaanse regering het niet voor elkaar krijgt om de macht te breken van de grote banken die verantwoordelijk waren voor de kredietcrisis, is zij samen met anderen in december 2009 ‘Move Your Money’ gestart. Een beweging die consumenten en organisaties overhaalt om hun geld naar kleinere, ’community’ banken over te brengen. Met andere woorden: consumenten kunnen hun macht inzetten om dat voor elkaar te krijgen wat de regering niet lukt: het monopolie doorbreken van de ‘’Too-Big-To-Fail-Banks’ (denk aan Citibank, Bank of America, JPMorgan Chase en Wells Fargo).
Het lijkt te werken: in de eerste drie maanden van de campagne werd al 5 miljard (!) dollar overgeheveld van de Wall Street megabanken naar lokale banken. Move Your Money is daarmee hard op weg een nationale beweging te worden. Zelfs overheden doen mee, zoals de staat Massachusetts die 112 miljoen dollar heeft verplaatst en heeft aangekondigd dat met nog eens 130 miljoen te gaan doen. Ariana Huffington formuleerde het onlangs zo bij CNN: ‘Het gaat erom mensen een keuze te geven. Als ze hun geld naar community banks en credit unions overzetten, die niet verantwoordelijk zijn voor de kredietcrisis, dan steun je niet alleen jezelf en je familie, maar ook de gemeenschap.’
Zie hier het interview met Ariana Huffington op CNN.
Als je 300 niet door 2 kan delen, zou je dan wel een lening mogen krijgen? Of als je niet weet wat 10 procent van 1000 is? Dat zijn vragen die worden opgeroepen door een nieuwe studie, onder leiding van professor Stephan Meier van Columbia University. De uitkomsten van het onderzoek, gepubliceerd in juni 2010, waren niet echt verrassend, maar evengoed iets om over na te denken: mensen die niet kunnen rekenen blijken twee keer vaker slachtoffer te worden van ‘foreclosures’ (huisuitzettingen door niet meer op te brengen hypotheekbetalingen) dan mensen die dat wel kunnen. Waarbij moet worden aangetekend dat het aandeel mensen die echt niet kunnen rekenen 21 procent vormde van het totaal aantal onderzochte mensen. En dat houdt in dat we hier dus ook te maken hebben met hoogopgeleide mensen.
Het is het zoveelste bewijs dat het opleiden van mensen in financiële vaardigheden verschrikkelijk belangrijk is. Onder meer de Delta Lloyd Groep Foundation is daar dan ook sterk mee bezig, met onder meer onderwijs en praktische hulp. In New York doet de bank Capital One het op een bijzondere manier: door studenten van high schools in sociaal achtergestelde buurten zélf banken te laten runnen. Zoals op de Thurgood Marshall Academy for Learning and Social Change in Harlem, waar de meeste leerlingen zwart of Latino zijn.
Volgens een artikel op consumentensite MyBankTracker zijn deze banken op scholen echte banken, waar leerlingen en docenten bankrekeningen kunnen openen en onderhouden. De banken worden begeleid door een lokale Capital One manager. Om ‘bankier’ te kunnen worden, moeten leerlingen een zomerprogramma volgen van 6 tot 8 weken, ze krijgen een training in een van de Capital One kantoren en ze brengen ook nog een week door op een lokale universiteit. Daarna gaan ze als bankier aan het werk en onderwijzen ze hun medeleerlingen over geldmanagement en andere financiële zaken. Ze worden daarmee als het ware zelf de ambassadeurs van het financiële educatieprogramma. Goed idee voor Nederlandse banken?
Dat consumenten tegenwoordig op internet het aanbod van financiële dienstverleners kunnen vergelijken, heeft grote invloed op de ontwikkeling van nieuwe producten en diensten. De klant eist heldere, eenvoudige en goedkope producten? Zorg maar dat je het levert, anders is de klant alweer met een muisklik naar de volgende aanbieder verhuisd.
En de klant maakt gretig gebruik van zijn nieuwe mogelijkheden. Ondanks alle verhalen en berichten over de desinteresse die mensen vertonen in hun financiële zaken, blijken juist financiële zoekacties op internet zéér populair. Volgens Henri Gentis, directielid van Google Nederland en adviseur voor de financiële sector op het gebied van internetstrategieën, wordt zelfs nog vaker de zoekterm ‘autoverzekering’ ingevoerd dan de zoekterm ‘Obama’. In een interview met VVP Weekblad voor financiële dienstverlening stelde hij onlangs dat 63 procent van de Nederlandse consumenten zich online oriënteert voor een productaankoop. Een zoekterm als Rabobank wordt elke maand zo’n 3 miljoen keer gebruikt. Woekerpolis werd alleen al in april 18.000 keer opgezocht, en Ditzo 22.2000 keer. En, het zal niemand verbazen, de prijs voor de sterkste stijging in de zoekterm-populariteitspoll gaat naar Brand New Day.
Met meer dan 90 procent van de Nederlanders online, die gemiddeld ook nog eens een dikke 10 uur per week op internet doorbrengen, ligt hier volgens Google directeur Gentis een grote kans om het kwijtgeraakte vertrouwen van consumenten in financiële dienstverleners terug te winnen. Want: je kunt juist op internet verregaand transparant zijn en werkelijk inzicht bieden.
Op de eerder door ons gesignaleerde site van Gewoon…Doen! gaat Gentis daar verder op in. Zijn toekomstvisie: ‘De beste financiële dienstverleners zullen de consument snel, simpel en transparant in staat stellen het beste product uit te zoeken. (…) Consumenten geven feedback over producten en service, financiële dienstverleners geven advies en service via verschillende platformen. Op YouTube volg ik dagelijks het beleggingadvies en ik stuur het door naar mijn vrienden. Ik zie op Facebook waar ik de beste service krijg en vind recensies van hypotheekadviseurs bij mijn zoekresultaten op Google.’
Dat laatste kan overigens al. Op ‘Zoek hypotheekadviseur´van Independer kunnen consumenten sinds kort supersnel zien welke adviseur bij hen in de buurt is en hoe deze wordt beoordeeld.
Nederlanders trekken zich massaal terug in social media als ze willen weten wat de beste oplossing is voor hun financiële vraagjes. Krijg je een erfenis, ga je een huis kopen, wil je slim sparen of beleggen; het zijn allemaal onderwerpen waarvoor mensen te rade gaan bij elkaar. De reden hiervoor is dat het vertrouwen in de financiële wereld op een dieptepunt is beland. Dit blijkt uit de NPS (Net Promotor Score; bron MiCompany; Metrixlab) van 5,8 voor de Nederlandse financiële sector als geheel. Mensen hechten anno juni 2010 meer waarde aan de ervaringen van vrienden en familie dan aan de deskundigheid van tussenpersonen, banken en verzekeraars. Erg dat het zover is gekomen! Maar wat kunnen we ermee?
In mijn werk als financial e-commerce ondernemer zie ik dat er in deze digitale wereld vier megatrends grote impact hebben op de huidige bedrijfsstrategieën. De eerste trend is ‘social networking’. Social networking is dat je jezelf met anderen verbindt in een online netwerk zoals Facebook, Hyves, LinkedIn of Twitter. Dat hier veel aan de hand is blijkt wel uit een persbericht van Facebook eind juni. Facebook heeft de ambitie om binnen anderhalf jaar meer dan 1 miljard (ja u leest het goed 1 MILJARD) mensen met elkaar te verbinden. Wat zou er gebeuren als Facebook besluit producten en (financiële) diensten te gaan verkopen? Ik denk dat dat het einde is van veel traditionele tussenpersonen en financieel dienstverleners.
De tweede trend is die van “aggregation”. Aggregation staat voor het samenvoegen van producten, diensten en `content´ van anderen en die via eigen distributiekanalen verkopen. Internet maakt het mogelijk om deze ‘grondstoffen’ wereldwijd bij elkaar te halen en daarmee het kwaliteitsniveau van proposities enorm te verhogen. Een voorbeeld hiervan in de financiële sector is Alphaclone. Alphaclone bundelt op deze manier de kennis en beleggingsstrategieën van de topanalisten in de wereld en maakt die voor consumenten toegankelijk zodat die betere beleggingskeuzes kunnen maken.
De derde trend is die van de zoekmachinemarketing en micro-campaigning. De toekomst van de wereldeconomie verschuift naar die partijen die de poort zijn voor de consument. Zoekmachines als Google, social networks als Facebook en Hyves, maar ook bijvoorbeeld onze eigen lancering `eyeOpen`, bepalen de komende jaren in elke waardeketen wat er gebeurt. Dit is de belangrijkste reden waarom Microsoft bijvoorbeeld jacht maakt op Yahoo. Ook dit heeft grote impact voor traditionele spelers die onvoldoende snelheid maken met het aanpassen aan deze wereld. Trage innovatie en ontbreken van lef (gewoon dingen durven te proberen) zullen leiden tot weggedrukt worden in de waardeketen.
De laatste megatrend is die van het `crowd sourcen` en `matchen`. De consument wil zelf helpen bij de ontwikkeling van de dienstverlening die bij hem past. Zo is de Fiat 500 volledig door Europese consumenten via de FIAT website ontwikkelt. Ook dit vraagt nieuwe manieren van bedrijfsvoering. De tijd van concurrentie tussen gesloten merken die met hun eigen strategie proberen de concurrent te verslaan ligt definitief achter ons. Winnende bedrijfsstrategieën zijn open en richten zich op maximaal verbinding zoeken met consumenten, op co-creatie, op samen met andere merken proposities ontwikkelen die veel waarde toevoegen, het vinden en gevonden worden, op `micro-campaiging` en op diensten aanbieden in social networks. Ze maken slim gebruik van de geschetste megatrends. We gaan van ‘good to great’ naar “ from great to cool”. Volgens mij zal boardroom aandacht de komende periode verschuiven van focus op risico en kostenreductie naar een gezonde balans met slimme (innovatie) strategieën om mentaal leiderschap in de eigen sector te krijgen. Diegenen die het best in staat zijn om met deze veranderingen echt onderscheidende waarde voor de consument te ontwikkelen, worden de winnaars in de financiële sector. Het is in boardroom Nederland dus weer met recht “survival of the fittest!”
Diederick van Thiel is Cool Executive Office van The Cool House of Financial Media N.V. The Cool House heeft in juni de betarelease van eyeOpen gelanceerd. EyeOpen heeft de ambitie om de financiële vriend van Nederland te worden. Diederick is veelgevraagd spreker en docent aan TIAS NIMBAS en de Academie voor Management. Hij is schrijver van de boeken Cool! en Bankieren in 2020 en zit in de raad van advies van Emerce E-financials.
